مرحوم مرتضی تیموری در مقالۀ «تاریخچۀ کتابفروشیهای اصفهان»[1] خود تاریخ تأسیس کتابخانه یا همان کتابفروشی سعدی را سال ۱۳۱۰ ذکر کرده است. این درحالی است که در مهری که از این کتابخانه سراغ داریم و بر ابتدای برخی از کتابهای فروخته شده از این کتابفروشی ثبت شده تاریخ تأسیس سال ۱۳۰۶ ذکر شده و البته در میان کتابهای منتشره در این کتابفروشی نیز کتابهایی با تاریخ انتشار سال ۱۳۰۹ نیز دیده میشود که با این حساب مشخص میگردد که سال تأسیس بدون شک ۱۳۱۰ نیست و تاریخ ۱۳۰۶ مندرج در مهر نیز یقینی است.
بدرالدین ایمانی این کتابفروشی را ابتدا در خیابان سپه نزدیک دروازه دولت تأسیس میکند. بعدها این کتابفروشی به محوطۀ غربی میدان دروازه دولت منتقل میشود[2] و تا سال ۱۳۳۵ نیز در همان مکان بهفعالیت خود ادامه میدهد. تا اینکه در همان سال بهخیابان آمادگاه در مدخل میهمانسرای عباسی مستقر و تا سال ۱۳۵۰ نیز در همین محل برقرار و مشغول بهفعالیت بود.
این کتابفروشی بهجز کار فروش کتاب در کار چاپ و نشر کتاب هم فعال بود از آنجمله کتاب دیوان صادق ملارجب اصفهانی، حلالسمائل شیمی، دیوان ادیب الممالک فراهانی ، جادۀ سعادت، گلستان سعدی و … از جمله کتابهایی بودند که توسط کتابخانۀ یا همان کتابفروشی سعدی چاپ و انتشار یافته است.
بدرالدین ایمانی اهل شعر و شاعری نیز بوده است که از آنجمله میتوان بهتقریظی که بر نشریه تبلیغات اسلامی نگاشته اشاره نمود:
صبا از من به تبلیغات اسلامی ده آگاهی
که مردم را زنشریات برهاندی زگمراهی
زدورفته؟ و راه راست و زفرهنگ اخلاقت
نکردی هیچ از آگاهی ملت تو کوتاهی
رموز نیکبختی را نمودستی تو بر مردم
هم از شیطان بطری خلق را کردی نکوخواهی
نماز و روزه را تشریح کردی از برای ما
گرفته کار نیکت شهرتی از ماه تا ماهی
نماید از خدا درخواست بدرالدین ایمانی
که در این کار باشد یاورت عون یداللهی
بدرالدین ایمانی
مدیر کتابفروشی سعدی- اصفهان
[آئین اسلام، ۱۶ تیر ۱۳۲۳، شماره ۱۷، ص ۶]
از معدود اسناد برجای مانده از این کتابفروشی نامهای پستی است که در تاریخ ۲۷ اردیبهشت سال ۱۳۲۷ خطاب به آقای مهدیزاده در شرکت سهامی طبع کتاب تهران نگاشته شده است که طی آن ۹ عنوان کتاب را سفارش داده و از ایشان میخواهد که این کتابها را با تخفیف خریده و فوری با پست سفارشی برای او ارسال نمائید. موضوعات این کتابها و تیراژ آن حکایت از نوع فعالیت این کتابفروشی، مخاطبان آن و همچنین میزان فروش کتاب در آن روزگار است:
حضرت آقای مهدیزاده پس از تقدیم عرض ارادت مصدع است
متمنی است کتب زیر را از خود ناشرین و چاپکنندۀ آنها زحمت کشیده با تخفیفها خریده و فوری با پست سفارشی ارسال فرمائید
[۱] دختران پیغمبر سخن میگویند، ترجمه و قلم جواد فاضل ناشر بنگاه مطبوعاتی امروز مقابل پستخانه، بیست جلد
[۲] مجمع الفروع بروجردی، جلد اول و دوم ۱۰ جلد
[۳] غزلیات سعدی[،] با جلد زرکوب اعلی [،] بغلی حسین کوهی [،] ناشر محمدعلی علمی [،] ده ۱۰ جلد
[۴] جلد اول و جلد دوم با من بشهر نو بیائید[،] بقلم حکیم الهی [،] ۵ دوره
[۵] مجموعۀ قوانین مالیات بر درآمد [،] نصرت الله طلائی [،] ۵ پنج جلد
[۶] مجموعۀ قوانین جزائی [،] بقلم احمد کمانگر [،] آخرین چاپ و جدید آن [،] سه ۳ جلد
[۷] قانون تعدیل مال الاجاره [،] چاپ جدید [،] ده ۱۰ جلد
[۸] قانون جدید نظام وظیفه [،] آخرین مصوبه و چاپ آن [،] ده ۱۰ جلد
[۹] خودآموز انگلیسی بفارسی [،] چاپ مروج[،] پنج ۵ جلد
تذکرا عرض میشود کتاب دختران پیغمبر بقلم جواد فاضل خود ناظران بنگاه مطبوعات امروز مقابل پستخانه جهة اصفهان برای بنگاه مطبوعاتی اولیاء و دیگران با تخفیف بیشتر ارسال داشته است.
خواهشمندم لطفا سرکار مراجعه باو بفرمائید و تخفیف زیادتری برای ما فعلاً ۲۰ جلد با کتب بالا ارسال فرمائید. از قول بنده آقای عباس آقا … و خامها و سایرین را بعرض سلام مصدعام
ارادتمند ب-ایمانی
از نمونههای مهر برجای مانده از این کتابخانه مهری دایره با سجع «کتابخانه سعدی – مؤسسۀ ۱۳۰۶- اصفهان» است.
[1] . کتابفروشی، بهخواستاری ایرج افشار با همکاری عبدالحسین آذرنگ و دیگران، تهران، انتشارات خجسته، جلد دوم، وزیری (گالینگور)، ۱۳۸۷، ص ۴۱۲
[2] . یادی از چند تن کتابفروشان و صحافان درگذشتۀ اصفهان، سیدمحمدعلی روضاتی، کتابفروشی: یادنمای بابک افشار، بهخواستاری ایرج افشار، با همکاری عبدالحسین آذرنگ و دیگران، تهران: انتشارات شهاب ثاقب، جلد اول، وزیری (گالینگور)، ۱۳۸۳، ص ۲۹۹.